Ponowna niezdolność do pracy po krótkiej przerwie a prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego

Z reguły pracownikowi, który stał się niezdolny do pracy, po spełnieniu ustawowych warunków, przysługuje wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy, a także (ewentualnie) świadczenie rehabilitacyjne. Ale co jeżeli pracownik ten stanie się ponownie niezdolny do pracy przed upływem 60 dni od dnia zakończenia poprzedniego okresu niezdolności do pracy?

Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy – kiedy i dla kogo?

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 501) – dalej u.ś.p.u.s.m., ubezpieczony (np. pracownik), który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, nabywa prawo do zasiłku chorobowego. Przepis ten ściśle koresponduje z art. 92 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. ‒ Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277, ze zm.) – dalej: k.p., w którego myśl za czas niezdolności pracownika do pracy spowodowanej chorobą, o ile niezdolność ta trwa łącznie:

do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego – w przypadku pracownika, który nie ukończył 50. roku życia;
do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego – w przypadku pracownika, który ukończył 50. rok życia

– pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy wewnątrzzakładowe przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu.

Wynagrodzenie, o którym mowa powyżej, to tzw. wynagrodzenie chorobowe. W przypadku gdy niezdolność do pracy jest następstwem wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie ciąży, bądź też poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów bądź poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów – wynagrodzenie chorobowe przysługuje w wysokości 100% wynagrodzenia.

Odpowiednio do dyspozycji art. 92 § 4 k.p., jeśli czas niezdolności do pracy przekroczy wskazane powyżej limity, pracownik nabędzie prawo do zasiłku chorobowego.

Należy podkreślić, że pracownik nie nabywa prawa do zasiłku chorobowego od razu po zatrudnieniu. Najpierw musi upłynąć tzw. okres wyczekiwania, czyli:

30 dni nieprzerwanego obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego; albo
90 dni nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Ustalając okres wyczekiwania, wlicza się do niego poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego. Okres wyczekiwania nie dotyczy jednak wszystkich pracowników, gdyż wyjątki, w których prawo do zasiłku chorobowego przysługuje już od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego, zostały określone w art. 4 ust. 3 u.ś.p.u.s.m.

Stosownie do art. 6 ust. 2 u.ś.p.u.s.m., na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby traktowana jest niemożność wykonywania pracy:

w wyniku decyzji wydanej przez właściwy organ albo uprawniony podmiot na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

wskutek poddania się obowiązkowi kwarantanny, izolacji w warunkach domowych albo izolacji, o której mowa w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

z powodu przebywania w:

stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu leczenia uzależnienia alkoholowego,
szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w celu leczenia uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych;

w wyniku poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów.

Co do zasady zasiłek chorobowy jest przyznawany na okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności wykonywania pracy z przyczyn określonych powyżej, ale nie dłużej niż na 182 dni. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy przyczyną niezdolności do pracy jest gruźlica lub niezdolność do pracy występuje w trakcie ciąży, ponieważ wtedy zasiłek chorobowy przysługuje przez okres maksymalnie 270 dni.

Po zasiłku chorobowym można starać się o świadczenie rehabilitacyjne

Jeśli po wyczerpaniu zasiłku chorobowego pracownik jest nadal niezdolny do pracy, przy czym dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie przez niego zdolności do pracy, przysługuje mu świadczenie rehabilitacyjne. Świadczenie to jest przyznawane na okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, ale nie dłużej niż przez 12 miesięcy. W zależności od okresu, na jaki zostało przyznane, wynosi ono 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy, a następnie 75% tej podstawy za pozostały okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Jednakże w razie, gdyby niezdolność do pracy przypadała w okresie ciąży, świadczenie to przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

Jakie okresy są wliczane do okresu pobierania zasiłku chorobowego, a jakie nie?

Na podstawie art. 9 u.ś.p.u.s.m. do okresu pobierania zasiłku chorobowego (okresu zasiłkowego) wliczane powinny być wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy oraz okresy niemożności wykonywania pracy traktowane na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby. W piśmiennictwie zwraca się uwagę, że „przez określenie »nieprzerwana niezdolność do pracy« należy rozumieć, po pierwsze, jeden okres niezdolności do pracy lub niemożności wykonywania pracy oraz po drugie, z uwagi na to, że ustawodawca nie zawarł w tym przepisie warunku, by »nieprzerwana niezdolność do pracy« wynikała z tego samego stanu chorobowego (stanu z nią zrównanego), wszystkie okresy niezdolności do pracy lub niemożności wykonywania pracy bezpośrednio po sobie następujące” (zob. K. Stopka, Art. 9 Ustalenie okresu zasiłkowego [w:] K. Stopka, Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, wyd. II, LEX 2025).

Co ważne, ustawodawca przewidział, że do okresu zasiłkowego wlicza się okresy poprzednich niezdolności do pracy, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy (bez względu na to, czy niezdolność ta powstała z powodu tej samej czy innej choroby) nie przekraczała 60 dni, wyłączając okres niezdolności do pracy przypadający przed przerwą nie dłuższą niż 60 dni, jeżeli po przerwie niezdolność do pracy wystąpiła w trakcie ciąży. Tego okresu bowiem nie wlicza się do okresu zasiłkowego.

Oprócz tego do okresu zasiłkowego nie wlicza się okresu niezdolności do pracy przypadającego w okresach wyczekiwania na nabycie prawa do zasiłku chorobowego.

Z treści art. 12 ust. 3 u.ś.p.u.s.m. wynika, iż do okresu zasiłkowego nie należy wliczać również okresów niezdolności do pracy przypadających w czasie urlopu bezpłatnego, urlopu wychowawczego, tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności – z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób wykonujących odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania – albo usprawiedliwionej nieobecności w pracy, o której mowa w art. 632 § 8 k.p. (w okresie od dnia śmierci pracodawcy do dnia wygaśnięcia umowy o pracę, chyba że niezdolność do pracy powstała do dnia śmierci pracodawcy i trwa nieprzerwanie po tym dniu). Oprócz tego do okresu zasiłkowego nie wlicza się okresu niezdolności do pracy przypadającej w czasie urlopu opiekuńczego, o którym mowa w art. 1731 k.p.

Zbyt krótka przerwa między okresami niezdolności do pracy może wykluczyć prawo do świadczeń?

Reasumując, jeżeli ponowna niezdolność pracownika do pracy z powodu choroby wystąpiła przed upływem 60 dni od jego powrotu do pracy, okresy poprzedniej i ponownej niezdolności do pracy zostaną zsumowane w ramach jednego okresu zasiłkowego. W takim przypadku, o ile pracownik nie wykorzystał jeszcze okresu zasiłkowego w całości, w okresie ponownej niezdolności do pracy będzie on uprawniony do zasiłku chorobowego przez pozostały okres zasiłkowy, a następnie – ewentualnie – do świadczenia rehabilitacyjnego.
Jeśli pracownik wykorzystał już cały okres zasiłkowy, a także okres, przez który mógł pobierać świadczenie rehabilitacyjne, w okresie ponownej niezdolności do pracy nie będzie mu przysługiwało żadne świadczenie.
Gdyby jednak okres pomiędzy poprzednią a ponowną niezdolnością do pracy z powodu choroby przekroczył 60 dni, pracownik nabędzie prawo do nowego okresu zasiłkowego.

Autor: Paweł Kawka, Redaktor WERBEO

Zobacz też